Taşıt Kiralamasının Mevzuata Aykırı Yapılmış olması hakkında
2015 yılı Erzurum Büyükşehir Belediyesi düzenlilik denetimi kapsamında yapılan inceleme neticesinde hizmet alımı suretiyle kiralanan araçların yabancı menşeili olduğu görülmüştür.
Kamu hizmetlerinin gerektirdiği taşıt ihtiyacının hizmet alımı yoluyla karşılanmasının temel amacı, kamudaki taşıt giderlerinin asgari seviyeye indirilmesi ve kaynakların savurganlığa yol açılmadan, bütçe olanaklarıyla uyumlu bir biçimde kullanımının sağlanmasıdır.
237 sayılı Taşıt Kanunun „taşıt verilebilecekler’ başlıklı 4 üncü maddesinde; “Emirlerine ve zatlarına binek otomobili verilenler (1) sayılı cetvelde, makam hizmetlerine tahsis edilen taşıtlar (2) sayılı cetvelde gösterilmiştir.” Denmektedir. Yine aynı kanunun ‘Kurumların edinebilecekleri taşıtlar’ başlıklı 7 nci maddesinde; “Kurumların taşıt ihtiyaçlarını hizmet alımı suretiyle karşılamaları esastır. Bu şekilde temini mümkün olmayan, ekonomik bulunmayan veya sağlık, savunma ve güvenlik gibi nedenlerle hizmet alımı suretiyle karşılanması uygun görülmeyen taşıtlar diğer yollarla edinilebilir.
Kullanılacak bu taşıtların, muayyen ve standart tipte, lüks ve gösterişten uzak, memleket yollarına elverişli ucuz ve ekonomik olanlarından temin olunması şarttır.
Bu taşıtlar münhasıran resmi hizmetin ifasında kullanılmak üzere daire veya kurumlarının sorumlu makamlarınca tevzi ve tahsis olunurlar.” Denilmektedir.
Hizmet alımı suretiyle taşıt edinilmesine ilişkin usul ve esasların tanımlar kısmında yabancı menşeili taşıtın tanımı, “Kanunun 10 uncu maddesinin beşinci fıkrası uyarınca yerli muhteva oranı % 50'nin altında kalan taşıtları, ” şeklinde yapılmıştır. „Genel esaslar’ başlıklı 6 ncı maddesinde ;
“(1) Temel amaç çerçevesinde hizmet alımı suretiyle taşıt edinilebilmesinin genel esasları şunlardır:...
b) Hizmet alımı suretiyle yabancı menşeli binek ve station-wagon cinsi taşıt edinilmesini Kanunun 10 uncu maddesinin beşinci fıkrasında öngörülen makam ve hizmetler ile sınırlı olacaktır. ...
-
Hizmet alımı suretiyle taşıt edinimi kurumların tabi oldukları ihale mevzuatına göre gerçekleştirilecektir.” Denmektedir.
Yukarıya alınan mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere 237 sayılı Taşıt Kanunun (1) ve (2) sayılı cetvellerinde yer almayan kurumların yabancı menşeili araç kullanmasının mümkün olmadığı görülmektedir. Yerlilik muhteva oranı yüzde 50’nin altında olan araç listesi Bilim Sanayii ve Teknoloji Bakanlığı Sanayi Genel Müdürlüğünce her yıl yayımlanmaktadır. Ancak Erzurum Büyükşehir Belediyesi’nce hizmet alımı suretiyle temin edilen araçların yerlilik muhteva oranının yüzde 50’nin üstünde olan aracı (Volkswagen Passat, Audi A6,vb.) mevcut olduğu , bu hususun mevzuata uygun olmadığı düşünülmektedir.
Kamu idaresi cevabında; Ülkemizdeki merkezi idarelerin ve mahalli idarelerin genel uygulamalarına uyulduğu, genel uygulamanın dışına çıkılmadığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak Üst yöneticinin cevabi yazısında genel uygulamalara uyulduğu ifade edilmiş ise de 237 sayılı Taşıt Kanunun, Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Usul ve Esaslar ve sair mevzuat hükümlerine aykırı alım yapıldığı düşünülmektedir. Tasarruf tedbirleri ile ilgili 2007/3 sayılı Başbakanlık Genelgesi ve 2015/90 karar nolu ve 04/08/2015 tarihli Kamu görevlileri etik kurulu ilke kararı uyarınca kamuda taşıt kullanımının mevzuata uygun hareketin önemine vurgu yapmaktadır. Cevabi yazıda ifade edilen 'genel uygulama' hususunun kanun, yönetmelik ve sair alt mevzuatlara aykırı olamayacağı düşünülmektedir.